Now Reading:

ZOOM OUT: Για ένα σχέδιο κοινωνικής και πολιτικής αναμέτρησης!

Ανακοίνωση της Αναμέτρησης – Ομάδας Κομμουνιστών /στριών για την επόμενη μέρα της πανδημίας, της κρίσης και του κοινωνικού / πολιτικού ανταγωνισμού:


Εισαγωγή.


Είναι απολύτως σαφές ότι ο κόσμος αλλάζει και επιταχύνονται εξελίξεις που μας τοποθετούν σε μία καινούρια κατάσταση πολύ απότομα. Είναι αναγκαίο να κάνουμε ένα zoom out, ένα βήμα στο πλάι, να παρακάμψουμε έστω για λίγο την άμεση πίεση και να συζητήσουμε ψύχραιμα και δημιουργικά. Στο παρακάτω κείμενο θα προσπαθήσουμε να καταθέσουμε τις βασικές μας απόψεις πάνω σε τρία κρίσιμα πεδία καθώς και να ορίσουμε το βασικό στόχο της πολιτικής δράσης μας το επόμενο διάστημα. Στόχος που με διαφορετικό τρόπο θεωρούμε ότι πρέπει να τεθεί τόσο στο πλατύ λαϊκό κίνημα, όσο και στις διεργασίες των αριστερών συλλογικοτήτων.

Σήμερα βρισκόμαστε σε μια ιδιαίτερη χρονική συγκυρία. Στην Ελλάδα και στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, τα μέτρα της καραντίνας αρχίζουν σταδιακά να χαλαρώνουν με κύριο στόχο την αναθέρμανση των οικονομικών δραστηριοτήτων. Το πρώτο ερώτημα που προκύπτει είναι αν αυτή η πολιτική θα φέρει αναζωπύρωση της πανδημίας, μάλιστα χωρίς οχύρωση των συστημάτων υγείας και κάλυψη των βασικών μέτρων υγιεινής, όπως παροχή μασκών, τήρηση μέτρων προστασίας κ.α. Το δεύτερο ερώτημα που πλέον έρχεται σε πρώτο πλάνο είναι αυτό των τεράστιων οικονομικών επιπτώσεων που θα βαρύνουν τις πλάτες των ήδη πληττόμενων κομματιών της κοινωνίας. Απαιτείται μια σοβαρή εκτίμηση των αλλαγών που συντελούνται σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, ένας επανεξοπλισμός του κινήματος καθώς και μια θαρραλέα αντεπίθεση των δυνάμεων της Αριστεράς.

Απαιτείται ένα Σχέδιο Κοινωνικής και Πολιτικής Αναμέτρησης για να σταθεί η κοινωνία όρθια.


Η καταστροφή που μας απειλεί.


Η υγειονομική κρίση του κορωνοϊού αφήνει ήδη το σημάδι της στην Ιστορία με τον αριθμό των θυμάτων να αυξάνεται και να μην είναι ακόμα γνωστό πώς και πότε θα αντιμετωπιστεί. Το κόστος σε ανθρώπινες ζωές δεν κατανέμεται ισόρροπα από χώρα σε χώρα, ούτε βέβαια και ενιαία εντός των κοινωνιών με τις ευπαθείς ηλικιακά και υγειονομικά ομάδες και τις αδύναμες τάξεις να το επωμίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μια στασιμότητα ή και αργή πτώση του αριθμού των ημερήσιων θανάτων στις δυτικές χώρες, αλλά μια αύξηση σε χώρες όπως η Ινδία και η Ρωσία καθώς και στις χώρες του νότιου ημισφαιρίου. Παρότι στην Ευρώπη περνάμε σε μια επόμενη φάση, δεν θα ήταν σωστό να θεωρηθεί ότι, τόσο τοπικά όσο και παγκόσμια, ο υγειονομικός κίνδυνος έχει περάσει.

Σε αυτή τη συνθήκη, από τη μια μεριά οι λαοί ανακαλύπτουν τις πηγαίες τους δυνάμεις για ζωή και από την άλλη είναι ήδη εμφανής ο κίνδυνος για τη μετατροπή της κατάστασης σε νέα ύφεση και καπιταλιστική κρίση με τεράστιες κοινωνικές συνέπειες. Έχουμε ένα πρωτοφανές σκηνικό ταυτόχρονης ακινητοποίησης δισεκατομμυρίων ανθρώπων και παγωμένο ένα σημαντικό κομμάτι της καπιταλιστικής μηχανής. Οι εκτιμήσεις των κρατών και μεγάλων διεθνών οικονομικών οργανισμών για τις επιπτώσεις του κορωνοιου είναι δυσοίωνες, με τις αισιόδοξες εκτιμήσεις για τις δυτικές οικονομίες να εκτιμούν 10% πτώση του ΑΕΠ, αισθητή μείωση του παγκόσμιου εμπορίου και συνολική ταυτόχρονη ύφεση παγκοσμίως. Οι παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες διαταράσσονται και τάσεις περιορισμού ή και από-παγκοσμιοποίησης με κέντρο τα ισχυρά έθνη-κράτη εμφανίζονται.

Έχει ήδη φανεί πως η κυρίαρχη πολιτική θα επιδιώξει τη μεταφορά των βαρών στις κοινωνίες και την εκ νέου εκτίναξη των ανισοτήτων. Όμως αυτή η διαδικασία δεν θα είναι απλή. Η μετακύλιση του κόστους της καπιταλιστικής κρίσης του 2008 (ιδίως της χρηματοπιστωτικής φούσκας) στους εργαζόμενους λαούς των μητροπόλεων και στις χώρες τις περιφέρειας, πέταξε πολλούς ανθρώπους από το τρένο της ανάπτυξης και της παγκοσμιοποίησης και δυσκόλεψε έως απέκλεισε τη δυνατότητα επιβίωσης μεγάλης μάζας των πληθυσμών, έχοντας  ως πολιτική συνέπεια τόσο την άνοδο των λαϊκών αγώνων και -σε ορισμένες περιπτώσεις την αριστερή αναζήτηση- όσο και τη δυναμική επανεμφάνιση της ακροδεξιάς. Τα κρατικά χρέη υπερδιογκώθηκαν, η άνοδος της κερδοφορίας της παραγωγής έμεινε αναιμική και, μετά το αρχικό σοκ, ο αδηφάγος χρηματοπιστωτικός τομέας συνέχισε την πορεία του. Ένα τεράστιο αδιέξοδο βρίσκεται μπροστά στον καπιταλιστικό κόσμο και μοιραία στις κοινωνίες μας. Μπορεί, και με ποιο τρόπο, να ξαναγίνει αυτή η τεράστια μεταφορά της ζημιάς ξανά στις πλάτες των λαών;  Ο νεοφιλελευθερισμός, παρότι φθαρμένος στην πρώτη φάση της πανδημίας, θα προσπαθήσει να κρατήσει με νύχια και με δόντια την ίδια ταξική και ιμπεριαλιστική πολιτική. Οι κερδισμένες τάξεις και χώρες δεν θέλουν να χάσουν τα προνόμιά τους. Όμως  οι «από κάτω», οι μεγάλοι χαμένοι της κρίσης του2008, τόσο αυτοί/ες που πετάχτηκαν στο περιθώριο όσο και όσοι/ες βρήκαν τρόπο να προχωρήσουν στη ζωή έχουν συσσωρεύσει μεγάλη οργή.

Τα πρώτα πακέτα στήριξης της οικονομίας με διαφορές από χώρα σε χώρα έχουν ένα βασικό κοινό χαρακτηριστικό. Έστω σε μία πρώτη φάση επιχειρείται να αποφευχθεί το σπάσιμο και η άναρχη κατάρρευση των κοινωνιών. Οικονομική ρύθμιση για τους ισχυρούς, ανεπαρκές δίχτυ ασφαλείας για τους πολλούς και μαζική επιτήρηση στην εποχή των big data είναι η πρώτη απάντηση σε ένα αβέβαιο μέλλον. Το αρνητικό σοκ της ζήτησης και οι δυσκολίες στην παραγωγή βάζουν ντε φάκτο σε καραντίνα ένα ολόκληρο φάσμα δουλειών, κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών, σε τροχιά πτώχευσης μεγάλους ομίλους που είναι συνδεδεμένοι με τον τουρισμό και την μετακίνηση και μια θάλασσα πτωχεύσεων των μικρών κυρίως επιχειρήσεων που θα εκτινάξει την ανεργία. Η οικονομία της Ελλάδας, διαλυμένη από τη δεκαετία των μνημονίων, βασισμένη σε μεγάλο βαθμό σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και εξαρτημένη από τον τουρισμό και το εμπόριο θα υποστεί τεράστιες ζημιές. Και η κοινωνία, χτυπημένη από τη λιτότητα και με εξαϋλωμένες αποταμιεύσεις, αντιμετωπίζει τεράστια ζητήματα επιβίωσης με έναν κρατικό τομέα ρημαγμένο από τα προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής.

 Το μέγεθος της απότομης αυτής αλλαγής και της καταστροφής μόνο γιγαντιαία δημόσια προγράμματα έχουν τη δυνατότητα να την αναχαιτίσουν και ανοίγει το δρόμο για βαθιές μετατοπίσεις στις κοινωνίες  για το πως θα επιβιώσει, ποιες δουλειές μπορούν να σωθούν και ποιες τελικά χρειάζονται καθώς και για εγγυημένο εισόδημα μέχρι να αναδιοργανωθεί η παραγωγή. Στο καινούριο αυτό σταυροδρόμι η αριστερά και το λαϊκό κίνημα οφείλει να τολμήσει να κάνει δικό της το σύνθημα “Η κοινωνία όρθια” και να το μπολιάσει με ριζοσπαστικό, αλληλέγγυο, σοσιαλιστικής κατεύθυνσης περιεχόμενο, περνώντας στην αντεπίθεση.

Η πανδημία επιταχύνει, εκτός από την οικονομική κρίση, και μια όξυνση των ανταγωνισμών των διαφορετικών πόλων. Η φθίνουσα ισχύς της αυτοκρατορίας των ΗΠΑ όχι μόνο δεν εξέπεμψε αίγλη και αποφασιστικότητα ηγεσίας προς την υπόλοιπη Δύση άλλα η πολιτική Τραμπ του “Αμερική Πρώτα” άφησε ανοιχτό το έδαφος στην Κίνα να αναλάβει διεθνούς κύρους πρωτοβουλίες, ενώ οι “περήφανες δημοκρατίες” της Δύσης έκλεβαν τις μάσκες και το υγειονομικό υλικό η μία της άλλης. Η ΕΕ είναι σε άσχημη θέση στα μάτια των λαών της Ευρώπης. Η διαφαινόμενη επικράτηση του σκληρού μπλοκ της γερμανικής ελίτ και των συμμάχων της ενάντια στην κοινή αίτηση για ευρωομόλογο των 9 χωρών, ταρακουνάει τη συνοχή της Ένωσης. Οι πρώτες συμφωνίες για οικονομική στήριξη με μνημόνια για το «Νότο» και με μεγάλη κρατική-οικονομική παρέμβαση ο «Βορράς» για τον εαυτό του στέλνουν το μήνυμα «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Αν και σε αυτού του μεγέθους την ανθρωπιστική κρίση η θρησκεία των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών είναι πάνω από την άμεση υποστήριξη της ζωής, το αφήγημα της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης στερεύει. Η Γαλλία, ο ευρωπαϊκός Νότος και οι λαοί των χωρών όλης της Ευρώπης, με διαβαθμίσεις, βρέθηκαν ανυπεράσπιστοι μπροστά στην υγειονομική κρίση και αυτό δεν θα συγχωρεθεί εύκολα.


Η επόμενη (;) μέρα της πανδημίας.


Παρότι ο ΠΟΥ είχε προειδοποιήσει για τον κίνδυνο πανδημίας, οι κυρίαρχες τάξεις της Δύσης, μέσα στη ρατσιστική τους υπεροψία για τον «ιό της Γουχάν», δεν θέλησαν να θυσιάσουν ούτε ένα κομμάτι από το συσσωρευμένο πλούτο τους για να προστατευτούν τις κοινωνίες. Στη συνέχεια, το σοκ της μαζικής εμφάνισης του ιού στη Δύση έσπρωξε στην, με πολλές παλινωδίες, τελική επικράτηση των οριζόντιων μέτρων καραντίνας για να μην καταρρεύσουν τα εθνικά συστήματα υγείας. Η ανταπόκριση αυτή φάνταζε ως επιτακτική λύση μέσα σε ένα βουνό συσσωρευμένων εγκληματικών λαθών. Παρόλο που πολλές χώρες δεν έχουν φτάσει στην κορυφή της έξαρσης της πανδημίας, ένα τεράστιο πολιτικό αδιέξοδο προκύπτει. Πώς θα ξαναπάρει μπρος η μηχανή; Πώς, χωρίς να υπάρχει εμβόλιο ούτε εξακριβωμένη θεραπεία, θα γίνει μαζική επιστροφή στην «κανονικότητα»;

Διαφαίνεται πλέον ότι χωρίς μια άμεση καθαρή «νίκη» απέναντι στον ιό, η νέα καθημερινότητα θα είναι πολύ διαφορετική. Τα βασικά σενάρια που έχουν διατυπωθεί περιλαμβάνουν διαφορετικές φάσεις μετάβασης αλλά και τον διαρκώς παρόντα κίνδυνο επιστροφής σε εκδοχές καραντίνας. Για τους επόμενους αρκετούς μήνες θα γίνεται προσπάθεια σταδιακής επανέναρξης των εργασιών που σταμάτησαν, χωρίς μαζικές συγκεντρώσεις των πολιτών, ταυτόχρονα με πανεθνικού τύπου επιτηρήσεις πιθανών κρουσμάτων και στοχευμένης καραντίνας. Στη γκρίζα περίοδο που διαφαίνεται μπροστά μας, οι κίνδυνοι είναι φυσικά τεράστιοι αλλά διαφαίνονται δυνατότητες αναζωογόνησης των ριζοσπαστικών και επαναστατικών ιδεών σε παγκόσμια κλίμακα. Οι αριστερές ιδέες μπορούν να ζεστάνουν τις καρδιές των ανθρώπων αντλώντας δύναμη από την επιμονή της ανθρώπινης ζωής να νικήσει και από το ιστορικό οπλοστάσιο των οραμάτων για ισότητα και ελευθερία. Η Αριστερά οφείλει να σταθεί απέναντι σε κάθε σχέδιο που θα πάει να επανεκκινήσει την οικονομία, διακινδυνεύοντας τη ζωή των ανθρώπων. Η ουσία της πρόκλησης όμως παραμένει: Η ταυτόχρονη προστασία της υγείας και της εργασίας όλων είναι η μεγάλη μάχη που έχουμε μπροστά μας. Για πρώτη φορά μετά τον πόλεμο, οι κοινωνίες θα συζητούν και θα βιώνουν τόσο καθολικά τα ίδια προβλήματα και τώρα πρέπει να μπουν τα θεμέλια για μια ριζική στροφή του συσχετισμού με την πιο πλέρια έννοια. Μπορεί να πάρει προβάδισμα ένα ρεύμα σύγχρονης ριζοσπαστικής πολιτικής και κομμουνιστικού ορίζοντα με κέντρο ένα σχέδιο που θα ανταποκρίνεται στις μεγάλες προκλήσεις της εποχή: Την προστασία της υγείας και της ζωής. Τη ριζική αναδιανομή του πλούτου υπέρ των δυνάμεων της εργασίας. Την προστασία του περιβάλλοντος. Την άρση των ανισοτήτων βάσει της τάξης, της φυλής και του φύλου σε μια συμπεριληπτική πραγματική δημοκρατία των «κάτω». Τη φιλία των λαών και την ειρήνη σε σύγκρουση με τον εθνικισμό, τον πόλεμο και το ρατσισμό.   

Στην Ελλάδα, αυτό που βιώνει η κοινωνία είναι ένα μίγμα ανακούφισης που γλιτώσαμε τα χειρότερα και μιας διαδικασίας νέου πένθους για την οικονομική καταστροφή και τα πιθανά νέα μνημόνια. Μετά το μεγάλο κοινωνικό χτύπημα των προηγούμενων χρόνων, ο κουρασμένος και χωρίς διέξοδο κόσμος της δουλειάς μέσα στα συντρίμμια προσπαθούσε να ξαναφτιάξει τις ζωές του, ενώ το κίνημα ήταν εξασθενημένο και η Αριστερά στο περιθώριο συζητώντας την ήττα της ή επαναλαμβάνοντας αυτάρεσκα «αλήθειες» που είχαν χάσει τη λάμψη τους. Όμως ήρθε η πανδημία. Και κάθε πολιτική δύναμη καλείται να σηκώσει ένα δυσβάσταχτο φορτίο, να τοποθετηθεί και να πείσει για τη δική της «θέαση του κόσμου» και τις άμεσες και στρατηγικές προτάσεις της.


Εκεί που ελλοχεύει ο μέγας κίνδυνος, εκεί φωλιάζει και η σωτηρία[1].


Mέσα στον φόβο και την αβεβαιότητα της επόμενης μέρας, αποδείχτηκε για άλλη μια φορά ότι σε τέτοιες μεγάλες συμφορές, μεγάλες δυσκολίες μόνο ένας ενωμένος λαός μπορεί να σώσει την κατάσταση. Πλάι στο φόβο, μια ξεχασμένη ταξική υπερηφάνεια υψώθηκε, για το ποιοι άνθρωποι σώζουν τελικά την παρτίδα. Οι δημόσιοι γιατροί, οι νοσοκόμες, οι καθαριστές, οι ντελιβεράδες, οι εργαζόμενες στα σούπερ μάρκετ, η εργατική τάξη με τα σώματά της μπροστά στον αγώνα για να μείνει η κοινωνία όρθια. Εκατοντάδες ιστορίες αλληλεγγύης και πράξεις ταπεινών ηρώων και ηρωίδων ξεπηδούν και φτιάχνουν την απαρχή μιας καινούριας ανθρώπινης μυθολογίας: Όλοι και όλες μαζί θα τα καταφέρουμε! 

Πάνω σε αυτή τη δύναμη και την αυτοπεποίθηση, στον επανορισμό του τι σημαίνει κοινότητα -και ας το εκμεταλλεύονται οι κυρίαρχες τάξεις- μπορούμε να χτίσουμε το μέλλον.  Όχι χωρίς δυσκολίες, καθώς οι προηγούμενοι συσχετισμοί δεν εξαφανίζονται. Ας μην ξεχνάμε πού βρισκόμασταν λίγους μήνες πριν. Η υποχώρηση των αγωνιστικών τάσεων και η επίδραση συντηρητικών και εθνικιστικών ιδεών δεν πρέπει να ξεχνιούνται. Η τάση αποδοχής ή και πρόσδεσης με την κυβερνητική πολιτική ως ένστικτο επιβίωσης και αναζήτηση σωτηρίας μπορεί να εμφανιστεί βραχυπρόθεσμα. Όμως δεν υπάρχει καμία βασιλική οδός για την αλλαγή των συνειδήσεων. Ο εύκολος δρόμος της ανημπόριας ή της υπεροπτικής καταδίκης της ανωριμότητας του λαού δεν ταιριάζει σε μια Αριστερά που θέλει να αλλάξει τον κόσμο. Μέσα στον αγώνα, μέσα στην κοινωνία, διατηρώντας το ταξικό, αντιρατσιστικό, αντισεξιστικό και αντιφασιστικό στίγμα θα δώσει τη μάχη, θα συγκρουστεί αλλά και θα ακούσει, θα μάθει αλλά και θα πείσει. Μόνο αν καταφέρει να σηκώσει αυτό το γάντι, της συμβολής στην επιβίωση του λαού, την αλληλεγγύη και την αντεπίθεση της κοινωνίας, θα είναι πραγματικά ανατρεπτική.

 «Η ελπίδα δεν είναι λαχνός που κάθεσαι στον καναπέ σου και τον τραβάς, νιώθοντας την εύνοια της τύχης, αλλά ένα τσεκούρι με το οποίο γκρεμίζεις πόρτες σε κατάσταση ανάγκης»[2]

Ο κόσμος βρίσκεται σε κατάσταση ανάγκης και η πόρτα μισάνοιξε αναγκαστικά. Η πανδημία κατέστησε σαφές ότι η επιβίωση της κοινωνίας περνά μέσα από την αμφισβήτηση των βασικών νεοφιλελεύθερων δογμάτων. Ήρθε η ώρα να σμπαραλιαστούν για να ζήσει η κοινωνία. Έχουμε ανάγκη από ένα νέο πλοηγό που θα συνδυάζει ένα σχέδιο άμεσης σωτηρίας της κοινωνίας, της δημόσιας υγείας και της εργασίας με την αναζήτηση ενός ριζικά διαφορετικού μέλλοντος, μιας νέας αρχής.


Για ένα σχέδιο κοινωνικής και πολιτικής αναμέτρησης.


Αυτό που απαιτείται σήμερα είναι ένα σχέδιο κοινωνικής και πολιτικής αναμέτρησης. Αυτό περνάει μέσα από 4 βασικούς κρίκους:

  • Το σχέδιο σωτηρίας και υπεράσπισης της κοινωνίας. Δηλαδή τα επιτακτικά και άμεσα αιτήματα για μην πληρώσει ο εργαζόμενος κόσμος τη νέα κρίση.
  • Το σχέδιο ανασυγκρότησης των οργάνων του λαϊκού κινήματος. Δηλαδή ένα μέτωπο αλληλεγγύης και διεκδίκησης παλιών και νέων συλλογικοτήτων αγώνα, τόσο σε πόλεις και γειτονιές, όσο και σε χώρους δουλειάς ή σπουδών.
  • Το σχέδιο για μια ριζοσπαστική νέα αρχή. Δηλαδή το δρόμο για ένα ριζικά διαφορετικό μέλλον στην προοπτική ενός σύγχρονου σοσιαλιστικού, κομμουνιστικού και ταυτόχρονα οικολογικού και φεμινιστικού οράματος.
  • Το σχέδιο για μια νέα Αριστερά. Δηλαδή τις άμεσες και μελλοντικές πρωτοβουλίες για τη συγκρότηση μιας ανατρεπτικής Αριστεράς, ικανής να αποτελέσει το αντίπαλο δέος στο ενιαίο «κόμμα» των μνημονίων και του καπιταλισμού.

Για το σχέδιο  άμεσης σωτηρίας και υπεράσπισης της κοινωνίας:


Αντιμετωπίζουμε το ενδεχόμενο απότομης πτώσης του βιοτικού επιπέδου και μαζικής ανεργίας. Σε αυτό το πλαίσιο κεντρικό αίτημα-στόχος- όριο είναι το: Κανένας Μόνος- Καμία Μόνη. Ούτε ένας άνθρωπος χωρίς στέγη, τροφή, υγειονομική περίθαλψη και εγγυημένο εισόδημα.  

Είναι τα απαραίτητα βιοτικά-ζωτικά συστατικά, αλλά και ψυχολογική-πολιτική ασπίδα προστασίας για όλους και όλες μας. Είναι η απαραίτητη υποδομή για να μπορέσει να αισθανθεί σιγουριά η κοινωνία και να ανοίξει ο δρόμος μιας άλλης προοπτικής. Ένα νέο δημοκρατικό οχυρό είναι απαραίτητο να αντιμετωπίσει τους κινδύνους που ανοίγονται μπροστά μας και στα ζητήματα της δημοκρατίας. Τα μέτρα επιτήρησης που μπορούν να κρατήσουν καιρό δεν θα χρησιμοποιηθούν μόνο για υγειονομικούς λόγους. Σημαντική θα είναι η μάχη για ξήλωμα και άρση όλων των έκτακτων μέτρων επιτήρησης.

Περιλαμβάνει δύο κύριες κατευθύνσεις: Ένα κεντρικό σχέδιο ριζικής αλλαγής πολιτικής και ένα σχέδιο λαϊκής αλληλεγγύης και διεκδίκησης. Πρόκειται για δύο βασικές και αλληλένδετες πλευρές. Από τη μια μεριά, η ριζική αλλαγή πολιτικής έχει στόχο βασικά αιτήματα πανεθνικής ισχύος με στόχο το κράτος να εγγυηθεί την υγεία, την εργασία, την προστασία των εργαζόμενων τάξεων και όχι την κερδοφορία του κεφαλαίου και τη διαρκή λιτότητα. Από την άλλη, η λαϊκή αλληλεγγύη και αυτό-οργάνωση είναι το βασικό συστατικό της καθημερινής ζωής και της δημοκρατίας. Οι δύο πλευρές, της διεκδίκησης και της αλληλεγγύης, δεν είναι ανταγωνιστικές αλλά συμπληρωματικές. Επιτάσσουν ταυτόχρονα την απαίτηση για ένα διαφορετικό κεντρικό σχεδιασμό αλλά και την αυτενέργεια από τη μεριά του λαού.

Η συνολική διάθεση όλων των υποδομών υγείας στο δημόσιο είναι απαραίτητη προϋπόθεση, όπως και η πολιτική της καθολικής δημόσιας υγείας για όλους και όλες ανεξαιρέτως. Το παραπάνω μπορεί να συμπληρωθεί από τη διαδικασία νέων προσλήψεων και υποδομών ενταγμένων σε ένα σχέδιο για την άμεσα επόμενη φάση χαλάρωσης των μέτρων της καραντίνας. Μόνο μεγάλα δημόσια προγράμματα για να μην διαλυθεί η κοινωνία μπορούν να συγκρατήσουν το διαφαινόμενο σοκ στην οικονομία και τα κύματα ανεργίας που θα φέρει. Η ντε φάκτο ακύρωση των μνημονιακών δεσμεύσεων και του ευρωπαϊκού συμφώνου σταθερότητας είναι δεδομένη ώστε να παρθούν όλα τα αναγκαία μέτρα. Τίθεται επιτακτικά το ζήτημα του εγγυημένου εισοδήματος για όλες και όλους, της προστασίας της εργασίας και του μισθού ενάντια στις απολύσεις καθώς και των δωρεάν δημόσιων και κοινών αγαθών (ρεύμα, νερό, ίντερνετ). Προτεραιότητα έχουν οι βασικές εφοδιαστικές αλυσίδες και τα τρόφιμα με ενιαίο υγειονομικό σχέδιο κανόνων λειτουργίας και προστασίας των εργαζομένων σε όλους τους χώρους δουλειάς. Η διαγραφή του κρατικού χρέους που θα γιγαντωθεί γίνεται ζήτημα ζωής και θανάτου για τις χώρες του Νότου και ειδικά την Ελλάδα, ως απαραίτητη αφετηρία ενός νέου δημοκρατικού πλάνου εθνικοποιήσεων και δημοσίων επενδύσεων.

Η αλληλεγγύη και η προστασία των «αόρατων» μπορεί να θυμηθεί τις καλύτερες στιγμές του αντι-μνημονιακού αγώνα και να φορέσει ξανά τα καλά της. Η διεκδίκηση για ποιοτικές δημόσιες δομές πηγαίνει πλάι με την κάλυψη των αναγκών των γειτονιών και των κοινοτήτων από ένα νέο κύμα εθελοντισμού, αλληλοβοήθειας και αλληλοϋποστήριξης. Ένας νέος τρόπος καθημερινότητας της αλληλεγγύης μπορεί να αρθρωθεί όπου τα δίκτυα και οι δομές του κινήματος θα παλέψουν για την κάλυψη των αναγκών όλων και ειδικά των πιο πληττόμενων κομματιών που συχνά δεν υπολογίζονται από τις κρατικές πολιτικές (άτομα με προβλήματα υγείας και κινητικότητας, άστεγοι, πρόσφυγες και μετανάστες/ριες, τοξικοεξαρτημένοι/ες κ.α.). Η πολύτιμη εμπειρία που υπάρχει μπορεί να οργανωθεί σε ανώτερο επίπεδο με συντονισμό των επιμέρους δικτύων αλληλεγγύης. Τράπεζες χρόνου και αδιάθετης στέγης που εμφανίστηκαν τα προηγούμενα χρόνια της κρίσης μπορούν να αποκτήσουν νέα δυναμική με την εξοικείωση πλέον των περισσότερων με τα διαδικτυακά εργαλεία.


Για το σχέδιο ανασυγκρότησης των οργάνων του λαϊκού κινήματος:


Το σχέδιο σωτηρίας και υπεράσπισης της κοινωνίας θα περάσει μέσα από την ανασυγκρότηση, ενίσχυση και επανακατεύθυνση των οργάνων του λαϊκού κινήματος. Δεν είναι φυσικά ένα πακέτο αιτημάτων που πρέπει να «περάσει» από κάθε σωματείο, σύλλογο ή συνέλευση γειτονιάς αλλά μια πυξίδα που τροφοδοτεί με νέο προσανατολισμό όλες τις μορφές που θα πάρει η κοινωνική αναμέτρηση το επόμενο διάστημα.

Σαφώς κάθε επιμέρους συλλογικότητα του κινήματος θα διατηρήσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της στοχοθεσίας της και διαφορετικές πολιτικές γραμμές θα τίθενται και θα συγκρούονται εντός της. Όμως σε αυτές της συνθήκες, η βασική πρόκληση δε μπορεί να ξεχαστεί. Πώς ο λαός θα συγκροτηθεί σε ένα αγωνιζόμενο σώμα με στόχο την σωτηρία του και το άνοιγμα ενός νέου δρόμου; Πώς από τους επιμέρους αγώνες και αιτήματα θα περάσουμε στον «οργανωμένο λαό» μέσα από ένα δίκτυο μορφών, που διατηρώντας την αυτοτέλειά και τη δημοκρατική λειτουργία τους, θα συγκροτούν ένα «στρατό των από κάτω» που μπορεί να επιβάλει μέτρα, να εγγυηθεί την προστασία όλων και να αναμετρηθεί με την κρατική εξουσία και τους υπερεθνικούς σχηματισμούς;

Η εμπειρία των τελευταίων εβδομάδων έδειξε τέτοια δείγματα. Οι αγώνες των γιατρών δεν ήταν στενά συνδικαλιστικοί, παρότι εμπεριείχαν και τα πάγια αιτήματά τους, αλλά βασίζονταν στην πανκοινωνική ανάγκη για στήριξη της δημόσιας υγείας και των εργαζόμενων σε αυτή. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να συνδυάσουν την πάλη για προσλήψεις και καλύτερες συνθήκες με μια σύγχρονη επεξεργασία αιτημάτων για τη δημόσια εκπαίδευση σε συνθήκες πανδημίας. Οι πρωτοβουλίες αλληλεγγύης στις γειτονιές πήραν νέα πνοή ακόμα και μέσα στην απαγόρευση της κυκλοφορίας, η πάλη της ΒΙΟ.ΜΕ. πήρε χαρακτηριστικά μάχης ενάντια στην πανδημία, η μάχη ενάντια στο σεξισμό και την έμφυλη βία, τα δίκτυα αλληλεγγύης στους πρόσφυγες αναδιαμορφώθηκαν στις ανάγκες της ιδιαίτερης συνθήκης, η πάλη ενάντια στη λεηλασία του περιβάλλοντος θεωρήθηκε κομμάτι της μάχης σε εποχή πανδημίας.

Ειδικά στο θέμα της λαϊκής αλληλεγγύης, η ανάγκη για ανώτερη και σταθερή συγκρότηση με πανελλαδικό τρόπο των δομών και πρωτοβουλιών έρχεται στην επιφάνεια. Μια πανελλαδική πρωτοβουλία με κέντρο την αλληλεγγύη τόσο εντός της πανδημίας όσο και μετά από αυτή, με κέντρο τη μόνιμη ανθρωπιστική κρίση μαζί με την περιβαλλοντική κρίση, προβάλλει ως επιτακτική ανάγκη των καιρών.

Το επόμενο διάστημα θα γίνουν κάποια πρώτα σταδιακά βήματα προσαρμογής των μορφών πάλης στις νέες συνθήκες που δεν θα είναι ούτε όπως πριν την πανδημία, ούτε όπως επί της καραντίνας. Σε αυτό το πλαίσιο, θα κριθεί και η νέα φάση πρωτοβουλιών που συγκροτήθηκαν εντός της πανδημίας και είχαν περισσότερο τη μορφή της διαδικτυακής παρέμβασης σε σύνδεση με πρωτοβουλίες «εκτός σπιτιού». Τόσο η καμπάνια του «Κανένας Μόνος- Καμία Μόνη» που συμμετείχαμε εξ αρχής μαζί με ένα αξιοσημείωτο εύρος δυνάμεων και ανένταχτων αγωνιστών όσο και άλλες καμπάνες όπως το «Μένουμε Ενεργοί», έδειξαν εντυπωσιακά αντανακλαστικά και πέτυχαν μαζική απεύθυνση, πράγμα που καθιστά σημαντικό το ερώτημα της συνέχισης στις νέες συνθήκες.


Για το σχέδιο για μια ριζοσπαστική νέα αρχή:


Στο πλαίσιο του άμεσου σχεδίου, μια πλατιά δημοκρατική συζήτηση πρέπει να ξεκινήσει. Η κοινωνία μένοντας όρθια θα συζητήσει για την προοπτική της. Αυτό περνά αρχικά μέσα από κάποια άμεσα ερωτήματα που έχουν όμως στρατηγικό ορίζοντα. Ο σύγχρονος καπιταλισμός φαίνεται ανήμπορος να εγγυηθεί τη ζωή των ανθρώπων, πλέον σε μεγάλη έκταση και στις καπιταλιστικές μητροπόλεις. Όμως, ποιο όραμα και σύστημα μπορεί να τον αμφισβητήσει και να τον διαδεχθεί; Σίγουρα ένα όραμα που θα απαντά στις άμεσες και μακροπρόθεσμες ανάγκες που θέτει η συγκυρία.

Με ξεκίνημα την οχύρωση της υγείας, απαιτείται μια συντονισμένη προσπάθεια των λαών για δημόσια υγεία, για επενδύσεις στην έρευνα και για να γίνει το εμβόλιο κοινή κτήση όλων των ανθρώπων χωρίς πατέντες, ώστε να παράγεται περιφερειακά και τοπικά σε κάθε χώρα χωρίς να υπάρχουν ανταγωνισμοί και σειρές προτεραιότητας θανάτων. Στην Ελλάδα, είναι εξόφθαλμο πλέον ότι μια οικονομία που βασίζεται στον τουρισμό και στις εισαγωγές δεν μπορεί να αντέξει την καταστροφή. Πολλές δουλειές θα χαθούν εθνικά και παγκόσμια, όμως ένα σχέδιο για το μέλλον δεν μπορεί να αρκεστεί στην ανάγκη υπεράσπισής τους αλλά να θέσει τα πάντα υπό τη σκοπιά των κοινωνικών αναγκών και μιας παραγωγικής αναδιάρθρωσης σε διαδικασία μετάβασης με καθολική κατοχύρωση της εργασίας και των κοινών αγαθών.

Οι μεσάζοντες της εφοδιαστικής αλυσίδας και τα παρασιτικά στρώματα της οικονομίας, όπως τα ακριβοπληρωμένα τραπεζικά στελέχη μπορούν να εξαλειφθούν. Ο «επαναπατρισμός» του υπερ-συσσωρευμένου πλούτου των offshore και της κλεμμένης φορολογίας των πλουσίων πρέπει να γίνει απαίτηση-σημαία κάθε εργαζόμενου ανθρώπου. Η καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση και η κυριαρχία του χρηματοπιστωτικού συστήματος που διόγκωσε τις χωρικές και κοινωνικές ανισότητες, ενώ έκανε ολόκληρες ηπείρους ανίκανες να παράγουν μέσα υγειονομικής προστασίας, πρέπει να αμφισβητηθούν. Η τοπική παραγωγή πρέπει να στηριχθεί και να δημιουργηθούν νέοι μηχανισμοί διάθεσης των προϊόντων. Η αδηφάγος ανάπτυξη που διαλύει τη φύση και την άγρια ζωή έχει άμεση σχέση με το ξέσπασμα της πανδημίας και το αίτημα για μια άλλη παγκόσμια προοπτική τίθεται επί τάπητος. Οι διεθνείς ανταγωνισμοί, ο πόλεμος και ο ρατσισμός, που διέλυσαν χώρες και λαούς δεν είναι το μέλλον μας. Αυτό εναπόκειται στην φιλία, την αλληλεγγύη και τη συνεργασία των λαών για την κοινή τους επιβίωση.

Δεν μπορούμε να περάσουμε όλο αυτό και να ζητάμε τα ίδια. Οι ιδέες για μια καλύτερη κοινωνία μπορούν να ανάψουν μια καινούρια φλόγα, ειδικά στη νέα γενιά. Ο σοσιαλισμός και ο κομμουνισμός του 21ου αιώνα έχουν βασικούς πυλώνες την αναδιανομή του πλούτου, την οικολογία, την αυτοματοποίηση και το φεμινισμό.

Φυσικά δεν θα πειστεί η άρχουσα τάξη και το κράτος για την ορθότητα των παραπάνω. Κάθε νέος συμβιβασμός, κάθε νέα παραχώρηση στο λαό και τον κόσμο της εργασία, πάντα γινόταν υπό το βάρος μίας απειλής, μέσα από αγώνες. Το ερώτημα αν μπορεί να επανέλθει το μεταπολεμικό κοινωνικό συμβόλαιο είναι άκυρο · τίποτε δεν μπορεί να επαναληφθεί αυτούσιο στην ιστορία. Όμως είναι άστοχη  και κάθε προσέγγιση που αρνείται τους άμεσους στόχους νομίζοντας ότι η επερχόμενη κρίση θα μας οδηγήσει αυτόματα σε μεγάλες, ιστορικές συγκρούσεις. Δεν μπορούμε να προεξοφλήσουμε τι θα συμβεί και με ποιο τρόπο καθώς κάτι τέτοιο θα κριθεί μέσα στις συγκεκριμένες συνθήκες της πάλης. Ισχυριζόμαστε, όμως, ότι υπάρχει άνοδος της λαϊκής απαίτησης για μέτρα προστασίας και μέσα σε αυτό το αντιφατικό λαϊκό ρεύμα μπορούν να γεννηθούν πολιτικά ρεύματα με αξιώσεις να μιλήσουν στο όνομα της κοινωνίας.


Για το σχέδιο για μια νέα Αριστερά:


Αλλιώς φανταζόμασταν πριν μερικούς μήνες την προσωπική αλλά και την πολιτική ζωή μας. Αν σε προσωπικό επίπεδο προσβλέπαμε σε ένα ψευτό-βόλεμα, σε μία κακοπληρωμένη δουλειά που μας εξοντώνει αλλά μας προσφέρει τα βασικά, πολιτικά αναμέναμε σε μία σχετικά μακρά περίοδο επούλωσης πληγών, νέων επεξεργασιών και αργών αλλά σταθερών βημάτων ανασύνθεσης της Αριστεράς. Όλα αυτά τα πλάνα φαντάζουν σήμερα να ανήκουν σε μια άλλη εποχή και σε άλλους ανθρώπους. Ακόμα μία φορά, απροετοίμαστη, ηττημένη και σε σύγχυση, η Αριστερά καλείται να μπει σε μία μεγάλη μάχη. Επιβάλλεται να μετατρέψουμε τον αναστοχασμό σε καινούριο σχέδιο και σε κάθε περίπτωση, να μην μεμψιμοιρούμε και να νομίζουμε ότι μπορούμε να κάνουμε πάσο στις προκλήσεις που ανοίγονται μπροστά μας. Αντίστοιχα, απαγορεύεται να έχουμε αυταπάτες ότι κάτι θα χτιστεί σε κενό (πολιτικού) αέρα, μακριά από τη μάχη και τις αγωνίες της νέας περιόδου. Τα νέα μέτωπα και κόμματα, οι νέες ενότητες, διασπάσεις και αναδιατάξεις δυνάμεων δεν μας περιμένουν σε πολιτισμένα κυκλικά τραπέζια και σε αφηρημένες συζητήσεις που υποκρίνονται κάποιο σπουδαίο βάθος.

Εμείς, με πλήρη συναίσθηση των μικρών μας δυνάμεων δηλώνουμε ότι υπάρχει δυνατότητα να πάει αλλιώς η κατάσταση. Η Αριστερά μπορεί να σηκώσει ψηλά τις σημαίες της κοινωνικής σωτηρίας υπό το πρίσμα πιο στρατηγικών μετασχηματισμών, με τα συμφέροντα της μεγάλης λαϊκής πλειοψηφίας οδηγό. Η ριζοσπαστική Αριστερά ως ανεξάρτητη πολιτική δύναμη πρέπει να συγκροτηθεί αυτοτελώς και να προσπαθήσει να αποτελέσει πολιτικό νεύρο ενός νέου κοινωνικού και πολιτικού μετώπου σωτηρίας και νέας αρχής. Αυτή τη φορά μπορούμε να πάμε διαφορετικά, πηγαίνοντας μέχρι το τέλος του δρόμου. Κρατώντας την πολύτιμη εμπειρία της διαλεκτικής κινημάτων – πολιτικού οχήματος, εμπνεόμαστε από την ανάγκη για νέα ζωογόνα πολυτασικά πολιτικά εργαλεία. Δεν ερχόμαστε να καταθέσουμε ένα έτοιμο σχέδιο και πρόγραμμα. Αναγνωρίζουμε όμως μία ανάγκη για να γονιμοποιηθούν οι παραπάνω άξονες. Μία Αριστερά που αναμετράται με αυτή την υπόθεση, που τολμάει αυτή να δώσει περιεχόμενο και νόημα στη νέα ρύθμιση των κοινωνικών σχέσεων, μπορεί να βγει από το περιθώριο.

Αυτή είναι και η εμπειρία της καμπάνιας «Κανένας Μόνος – Καμία Μόνη» που, πέρα από όλα τα άλλα, αποτελεί τροχιοδεικτική βολή για τις πρωτοβουλίες της επόμενης φάσης. Εκατοντάδες άνθρωποι, με διαφορετικές εμπειρίες, θέσεις και αφετηρίες, εργάζονται μαζί για σχεδόν δύο μήνες για να παράγουν μία πολιτική παρέμβαση σε πρωτότυπες συνθήκες για όλους και όλες. Χωρίς να υπερβάλλουμε για το αποτέλεσμα, μπορούμε ήδη να πούμε ότι μας έχει φέρει κοντά με ένα πολλαπλάσια μεγαλύτερο ακροατήριο σε σχέση με την προ-Covid κατάσταση. Με τη δημόσια υγεία ως πρωταρχικό ζήτημα, με προσήλωση στην αλληλεγγύη και στις συγκεκριμένες διεκδικήσεις εργαζομένων «πρώτης γραμμής», με μέριμνα για αόρατες ομάδες και ανθρώπους, η καμπάνια είναι το πιο πολύτιμο εργαλείο και για την τωρινή συγκυρία αλλά και για το αμέσως επόμενο διάστημα, όπου οι προκλήσεις της πανδημίας θα διατηρηθούν. Χρειάζεται όλοι και όλες που συμμετέχουν σε αυτή να συζητήσουν για την πορεία της.

Πολύ περισσότερο, χρειάζεται να αντλήσουμε από αυτή την εμπειρία για να αναθερμάνουμε τις φιλοδοξίες για νέες προσπάθειες. Η εμπειρία αυτή έδειξε πολλά που θα συζητηθούν και στο μέλλον. Ο συνδυασμός της ενωτικής διάθεσης με την έμπρακτη ιεράρχηση κεντρικών κόμβων και τη δημοκρατική και αυτοπρόσωπη συμμετοχή σε πρωτοβουλίες και ομάδες, είναι από τα πιο σημαντικά. Μια γενικόλογη συζήτηση για την ενότητα που δεν αποκτά υλική υπόσταση σε πραγματικά ανασυνθετικές διαδικασίες επί συγκεκριμένων επιδίκων και δράσεων δεν προσφέρει πολλά, όπως και μια διάχυση σε διάφορες μορφές χωρίς την υπόθεση μια ευρύτερης ανασύνθεσης είναι λειψή.

Πέρα από την ήττα και την απογοήτευση για τα σχέδια της προ-covid Αριστεράς στην προηγούμενη περίοδο, υπάρχει μεγάλη εμπειρία. Οι δυνάμεις που συνειδητοποίησαν το βάθος της ήττας και δεν προσπαθούν να αποποιηθούν τις ευθύνες τους μπορούν θαρρετά να πάρουν μία καινούρια ενωτική πρωτοβουλία. Δεν χωράνε αποκλεισμοί, όμως, το βάρος πρέπει να πέσει στην προσπάθεια δημιουργίας νέων πολιτικών εργαλείων, στη βάση της μεγάλης υπαρκτής κοινωνικής Αριστεράς. Στους χιλιάδες αγωνιστές που κατά κύριο λόγο είναι ανένταχτοι ή μισο-ενταγμένοι και αποτελούν τη ραχοκοκαλιά κάθε αγώνα. Η πείρα των αγώνων αλλά και των πολιτικών σχεδίων που ο καθένας και καθεμιά ενστερνίστηκε ή πολέμησε μπορούν να οργανωθούν πλέον σε ένα ενιαίο διάλογο με κατεύθυνση τη δημιουργία ενός νέου πολιτικού εργαλείου. Νέες χειρονομίες ενότητας και κατάθεσης σχεδίου πρέπει να επανεμφανιστούν. Οι δυνάμεις της ριζοσπαστικής και αντικαπιταλιστικής Αριστεράς μπορούν να ζυμώσουν την ιδέα για ένα νέο πειραματικό και πολυ-τασικό αριστερό εργαλείο που ο τόνος θα πέφτει στον κοινό χαρακτήρα και όχι στις επιμέρους τάσεις, που θα  αποτελούν κομμάτι της εσωτερικής δυναμικής του. Ένα τέτοιο εργαλείο, χωρίς υπερτροφικές ηγεσίες και εξασθενημένες βάσεις, μπορεί να αποτελέσει το βήμα για να σκεφτούμε πάνω σε ένα νέο μοντέλο «πολιτικού εργαλείου της εναλλακτικής» όλοι/ες μαζί, με τη μορφή της πλατφόρμας που να αντικατοπτρίζει πολιτικά το σύγχρονο κοινωνικό υποκείμενο.

Με τις μικρές μας δυνάμεις, ως Αναμέτρηση δηλώνουμε στρατευμένες και στρατευμένοι σε αυτή την υπόθεση. Θα κριθούμε και θα κρίνουμε, όμως η ειλικρινής μας δέσμευση για ανίχνευση ενός νέου δρόμου και μιας διαφορετικής κουλτούρας οργανωτικής δουλειάς και συνεργασίας παραμένει ακέραια. Δεν είμαστε αφελείς, αλλά από τα καθήκοντα που επιβάλλει η εποχή δεν θα επιχειρήσουμε να αποδράσουμε.

Καλή δύναμη.

ΑΝΑΜΕΤΡΗΣΗΟμάδα Κομμουνιστών/στριων


Δευτέρα 4 Μαΐου 2020

1η Μέρα μετά το τέλος της καραντίνας


[1] Φρήντριχ Χαίλντερλιν

[2] Ρεμπέκα Σόλνικ

Share This Articles
Πληκτρολογήστε λέξεις-κλειδιά και πιέστε το Enter.