Ο κόσμος σε όλη την Ευρώπη βγαίνει στους δρόμους. Από την Ισπανία, όπου η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν πυροδότησε μεγάλες κινητοποιήσεις σε όλη τη χώρα για το δικαίωμα στη στέγη, στη μεγάλη εξέγερση της νεολαίας στη Γαλλία ενάντια στη λιτότητα και στις μεγαλειώδεις κινητοποιήσεις του αλβανικού λαού απέναντι στη διαφθορά, το ξεπούλημα του φυσικού περιβάλλοντος και την ακρίβεια. Οι κινητοποιήσεις και οι διεκδικήσεις απλώνονται και σε Ιταλία και Πορτογαλία. Οι κινητοποιήσεις αυτές αποδεικνύεται ότι δεν αποτελούν μια στιγμιαία έκρηξη, αλλα έχουν διάρκεια, συνέπεια και ριζοσπαστισμό, όπως φάνηκε και στις μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις του Γαλλικού λαού το προηγούμενο Σάββατο, παρά τις απαγορεύσεις και το όργιο καταστολής. Στις 21/10 και στη χώρα μας ένα μεγάλο ποτάμι μαθητών, φοιτητών και απεργών εκπαιδευτικών πλημμύρισε τους δρόμους της Αθήνας και άλλων μεγάλων πόλεων σε συμπαράσταση των ευρωπαϊκών κινητοποιήσεων και με βασικό αίτημα την ενίσχυση της εκπαίδευσης, τις βασικές παροχές (σίτιση, στέγαση, μεταφορές) και την ανατροπή των αντιεκπαιδευτικών νόμων -με πιο άμεσο τις διαγραφές των φοιτητ(ρι)ών. Σε όλες τις χώρες η αιτία είναι κοινή: η ζωή μας μπαίνει σε δεύτερη μοίρα μπροστά στα κέρδη.
Ακόμα και αν δεν κατονομάζεται πάντα, ο κόσμος στην Ευρώπη εξεγείρεται απέναντι στο αποτυχημένο οικονομικό σύστημα που ονομάζεται καπιταλισμός και στους πολιτικούς διαχειριστές του. Είναι το ίδιο σύστημα που έχει κάνει τη στέγη εμπόρευμα και εκτοξεύει τα νοίκια στη Μαδρίτη, αφήνοντας στο δρόμο τους πιο αδύναμους συμπολίτες μας, το ίδιο σύστημα που προικίζει με δισεκατομμύρια ιδιωτικές εταιρείες στη Γαλλία και αφήνει κενά στα σχολεία, το ίδιο σύστημα που χτίζει φαραωνικά τουριστικά θέρετρα στο Ιόνιο και ουρανοξύστες στο κέντρο των Τιράνων, χτίζοντας ταυτόχρονα μια πανάκριβη ζωή για όλους τους Αλβανούς πολίτες. Είναι το ίδιο σύστημα που σε όλη την Ευρώπη έχει επιλέξει να ξοδέψει δισεκατομμύρια τα επόμενα χρόνια σε πολεμικούς εξοπλισμούς, στερώντας όλους αυτούς τους πόρους από τις δαπάνες για υγεία, παιδεία και κοινωνική πρόνοια. Είναι το ίδιο σύστημα που δε θέλει να πάρει ουσιαστικά μέτρα απέναντι στην κλιματική κρίση που το ίδιο δημιούργησε, για να μη μειωθούν τα κέρδη· αντίθετα θέλει να την πληρώσουν οι φτωχότεροι, ακόμα και με τις ζωές τους. Και είναι πραγματικά ελπιδοφόρο ότι απέναντι σε αυτό το απαίσιο σύστημα ορθώνονται μεγαλειώδεις αντιστάσεις σε όλη την Ευρώπη που συνεχίζουν παρά την αστυνομική βία και τη συστηματική προσπάθεια συκοφάντησης από τους πολιτικούς υπηρέτες αυτού του συστήματος.
Και στην Ελλάδα; Το κόστος στέγασης απορροφά το μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματος των νοικοκυριών πανευρωπαϊκά. Η ακρίβεια διογκώνεται μετατρέποντας τη ζωή ολοένα και περισσότερων σε αγώνα επιβίωσης. Χιλιάδες εκπαιδευτικά κενά αφήνουν σχολεία χωρίς το αναγκαίο προσωπικό. Παντού ξεφυτρώνουν καταστροφικές επενδύσεις στο όνομα της «ανάπτυξης»: βουνά, δάση, νησιά και ακτές παραδίδονται σε συμφέροντα ιδιωτών αποκλείοντας τις τοπικές κοινωνίες από τον ίδιο τους τον τόπο. Οι εργατικές δολοφονίες τείνουν να γίνουν κανονικότητα. Η υγεία υποβαθμίζεται για όσες δεν έχουν να πληρώσουν.
Θα περίμενε κανείς ότι απέναντι σε αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα θα είχαν ξεσπάσει μαζικές κοινωνικές αντιδράσεις, ανάλογες με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και πράγματι, δεν λείπουν οι αντιστάσεις: σε γειτονιές, χώρους δουλειάς, τοπικά άνθρωποι οργανώνονται, διεκδικούν και κάποιες φορές καταφέρνουν να αποτρέψουν τα χειρότερα. Όμως οι επιμέρους αγώνες παραμένουν συχνά αποσπασματικοί, χωρίς να καταφέρνουν να συναντηθούν σε ένα ευρύτερο κίνημα.
Κάτι το οποίο δεν έγινε ούτε με τις κινητοποιήσεις των Τεμπών. Τα Τέμπη έγιναν σημείο συνάντησης μιας τεράστιας κοινωνικής αγανάκτησης για την απαξίωση της ανθρώπινης ζωής, την απόδοση δικαιοσύνης και την αλαζονεία της εξουσίας. Χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους, δείχνοντας ότι η κοινωνία δεν έχει παραιτηθεί. Κι όμως, αυτή η τεράστια κινητοποίηση δεν κατάφερε να μετασχηματιστεί σε μια σταθερή, συλλογική δύναμη ικανή να συνδέσει τις επιμέρους διεκδικήσεις, να επιβάλει κατακτήσεις και να αλλάξει τους κοινωνικούς και πολιτικούς συσχετισμούς.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν υπάρχει κοινωνική οργή, αλλά πώς αυτή μπορεί να έχει διάρκεια, να φέρει οργάνωση και να καταλήξει σε πολιτική προοπτική, αποκτώντας τη δύναμη να αλλάξει τα πράγματα. Και αυτό απαιτεί μια συνολική απάντηση: μια νέα ενότητα κοινωνικού και πολιτικού, που θα συνδέει τους καθημερινούς αγώνες με ένα συνολικό σχέδιο για την κοινωνία που θέλουμε να ζήσουμε.
Εδώ βρίσκεται για εμάς ο ρόλος της Αριστεράς σήμερα: Όχι ως διαχειριστή της κοινωνικής δυσαρέσκειας ούτε απλώς ως απλού εκλογικού εκπροσώπου της, αλλά ως δύναμης που συμβάλλει στην οργάνωση των αγώνων, στη συνάντηση διαφορετικών αντιστάσεων και στη συγκρότηση μιας κοινής πολιτικής κατεύθυνσης. Μια πολιτική που συγκρούεται με τους συσχετισμούς που έχουν διαμορφωθεί υπέρ του κεφαλαίου, διεκδικεί την ανατροπή τους και ανοίγει τον δρόμο για μια ριζικά διαφορετική κοινωνική οργάνωση: τον σοσιαλισμό.
Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα. Να μη μείνουμε στην ανάμνηση των μεγάλων διαδηλώσεων, αλλά να χτίσουμε τώρα όσα θα κάνουν δυνατές τις επόμενες μεγάλες νίκες. Να συναντηθούμε ξανά στους χώρους δουλειάς, στις γειτονιές, στα πανεπιστήμια και στα σχολεία. Να δυναμώσουμε τα σωματεία, τις συλλογικότητες και τα κινήματα. Να δημιουργήσουμε χώρους όπου κανείς και καμία δεν θα αισθάνεται μόνος απέναντι στην εργοδοσία, στην αυθαιρεσία του κράτους και στην αγορά. Να φτιάξουμε ξανά ένα νέο συλλογικό «εμείς», ικανό να πάρει την κατάσταση στα χέρια του και να ανοίξει δρόμους πλατιούς για μια άλλη κοινωνία.
Δεν έχουμε ανάγκη από άλλους σωτήρες ούτε από την αναμονή μιας καλύτερης συγκυρίας. Έχουμε ανάγκη να ξαναχτίσουμε την εμπιστοσύνη στις συλλογικές μας δυνάμεις, να οργανωθούμε και να διεκδικήσουμε νίκες. Οι συγκλονιστικοί αγώνες στην Ευρώπη δεν μας προσφέρουν μια έτοιμη συνταγή. Μας θυμίζουν, όμως, ότι τίποτα δεν είναι μοιραίο όταν οι άνθρωποι αποφασίζουν να δράσουν μαζί. Για αυτό η καρδιά μας αυτές τις μέρες χτυπάει και σε όλες τις ευρωπαϊκές πόλεις, όπου ο κόσμος αγωνίζεται με αυταπάρνηση για μια καλύτερη κοινωνία. Οι πρόσφατες μαζικές κινητοποιήσεις του πανεκπαιδευτικού κινήματος έδειξαν το δρόμο. Οι κατακτήσεις δεν χαρίζονται, κερδίζονται. Και η ελπίδα βρίσκεται στη συλλογική δράση, στην αλληλεγγύη και στην οργάνωση των από κάτω.
Να φτιάξουμε ξανά το συλλογικό «εμείς»! Η ελπίδα βρίσκεται στους αγώνες μας!
