Ο σύντροφός μας, Γιάννης Μπρούζος, έφυγε από τη ζωή μια συννεφιασμένη Πέμπτη, στις 2 του Απρίλη του 2026. Έζησε όμως μια ζωή μέσα στη λιακάδα των συλλογικοτήτων και του αγώνα για μια καλύτερη ζωή· του αγώνα για το μεγάλο όνειρο, για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, αλλά και για όσα μοιάζουν “μικρά και καθημερινά” αλλά απασχολούν τον λαό, οργανικό κομμάτι του οποίου ήταν και ο ίδιος.
Ο Γιάννης γεννήθηκε το 1984 στον Πειραιά όπου πέρασε τα πρώτα μαθητικά του χρόνια, τα οποία ολοκλήρωσε στη Βούλα, και στη συνέχεια σπούδασε στο Φυσικό του ΕΚΠΑ. Εκεί πρωτοοργανώθηκε στην Αριστερά, μέσα από τις γραμμές του Δικτύου Αυτόνομων Ριζοσπαστικών Αριστερών Σχημάτων (ΔΑΡΑΣ) στον πυρήνα ενός από τα πρώτα σχήματα της δικτύωσης, και στη Νεολαία Συνασπισμού. Συμμετείχε ενεργά στο φοιτητικό κίνημα και τις καταλήψεις όλης εκείνης της περιόδου, μέχρι και τη μάχη ενάντια στην αναθεώρηση του άρθρου 16. Ατένιζε με αισιοδοξία από την ταράτσα του Φυσικού τους καιρούς που μέλλονταν να έρθουν.
Για όσους, όσες και όσα τον γνωρίσαμε, ο Γιάννης ήταν πάντα κομμουνιστής, όχι μόνο στον τρόπο που ανέλυε και αντιμετώπιζε την πραγματικότητα, αλλά και στη συνολική στάση ζωής του, η οποία σημαδεύτηκε από τη βαθιά πεποίθηση ότι στη ζωή αξίζει μόνο ό,τι μοιράζεσαι, οι συλλογικότητες και η ομορφιά του αγώνα. Χρησιμοποιούσε πάντα την έννοια του συντρόφου για να περιγράψει ευρύτερα όσους αγωνίζονται για το δίκιο, στη δική μας πλευρά της ιστορίας, χωρίς να περιχαρακώνεται στον πολιτικό χώρο που ήταν ενταγμένος.
Μετά το Φυσικό συνέχισε τις σπουδές του σε διδακτορικό επίπεδο στη θεωρητική φυσική στη Γερμανία, στη Χαϊδελβέργη και το Αμβούργο, ενώ στη συνέχεια εργάστηκε και στο πανεπιστήμιο της Ουλμ. Παρά την απόσταση με την Ελλάδα, δεν έχασε την επαφή με την οργάνωσή του, ενώ ως εργαζόμενος στο πανεπιστήμιο συμμετείχε στο συνδικαλιστικό κίνημα της Γερμανίας. Ζώντας στη Γερμανία στην περίοδο της κρίσης και των μνημονίων στην Ελλάδα, δεν σταματούσε να αναδεικνύει τον αντιλαϊκό ρόλο των πολιτικών που επέβαλε και η Γερμανία στο πλαίσιο της ευρωζώνης. Η ζωή στην Ελλάδα, η κουλτούρα, οι άνθρωποι με τους οποίους είχε δεσμούς τον οδήγησαν στην απόφαση να επιστρέψει το 2014.
Ήρθε σε ρήξη με τη μνημονιακή μετάλλαξη του ΣΥΡΙΖΑ το 2015, όντας από τους πρώτους που προειδοποιούσαν για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, και λόγω της αρχηγοκεντρικής λειτουργίας στην οποία διολίσθαινε το κόμμα. Το διάστημα μετά τη συλλογική αποχώρηση, παρότι υπήρξε οργανωτικά ανένταχτος, παρεμεινε σε επαφή με τη συνέχεια του ρεύματος πολιτικής σκέψης στο οποίο είχε στρατευθεί. Τα χρόνια που ακολούθησαν το ‘15 συμμετείχε σε πολλές κοινωνικές συλλογικότητες.
Μία από αυτές ήταν η Ανοιχτή Ορχήστρα, μέσα από την οποία πρωτοστάτησε στη διάρκεια της πανδημίας με αλληλέγγυο τρόπο ενάντια στην ψυχοκοινωνική αποξένωση και τον φόβο. Η σχέση του Γιάννη με τη μουσική ήταν υπαρξιακή. Ασχολήθηκε από μικρός μαζί της, έπαιξε πολλά μουσικά όργανα (πιάνο, κιθάρα, μπουζούκι), άκουγε και μελετούσε όλο το φάσμα των μουσικών ρευμάτων και ακουσμάτων, από τον Bach μέχρι τον Τσιτσάνη και από τον Λουκιανό Κηλαηδόνη μέχρι τους Beatles, πίσω στα 3 μεγάλα Μ της ελληνικής μουσικής που χαρακτηριστικά έλεγε: Μάνος, Μίκης, Μανώλης (Χιώτης). Ακόμα και τις τελευταίες μέρες, αναρωτιόταν πότε «θα ξανατζαμάρει» με τα παιδιά από την Ανοιχτή Ορχήστρα, σιγοτραγουδούσε ρεμπέτικα στο νοσοκομείο, και αναρωτιόταν πότε θα γίνουν οι επόμενες συναντήσεις «μετά μουσικής». Λίγοι γνωρίζουν ότι είχε μελοποιήσει διασκευή του ποιήματος του Καβάφη “Σατραπεία” αφιερωμένη στον Παύλο Φύσσα, όταν δολοφονήθηκε από τους φασίστες. Η σχέση του με τη μουσική επικοινωνούσε και με την αντίληψη που είχε για την ανάγκη παρέμβασης της Αριστεράς με το δικό της πολιτιστικό αντιπαράδειγμα, για μια Αριστερά βαθιά λαϊκή και συνδεδεμένη με όλους τους τρόπους έκφρασης των αγωνιών των απλών ανθρώπων.
Η σχέση του με τη μουσική εκφραζόταν και μέσα από τον χορό. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Γιάννης γνώρισε τη σύντροφο της ζωής του, Μαρίνα, σε μαθήματα λάτιν χορών.
Την ίδια περίοδο ο Γιάννης ξεκίνησε να εργάζεται στη δημόσια εκπαίδευση ως αναπληρωτής εκπαιδευτικός, και πρόλαβε να την υπηρετήσει σε πολλά σχολεία: 2ο Γυμνάσιο Καματερού, 14ο Λύκειο Περιστερίου, ΕΠΑΛ Σιβιτανιδείου, 17ο Λύκειο Αθηνών, 1ο Γυμνάσιο Δάφνης. Ήδη από τα χρόνια στη Γερμανία είχε πάθος με την εκπαίδευση, με το να μοιράζεται απλόχερα τη γνώση που ο ίδιος είχε, προσπαθώντας πάντα συνειδητά να σπάει τη σχέση εξουσίας εκπαιδευτή – εκπαιδευόμενου, και να εισάγει πιο οριζόντιες εκπαιδευτικές μεθόδους, διαβάζοντας και τις σύγχρονες απελευθερωτικές προσεγγίσεις στην εκπαίδευση. Αυτή η οπτική γύρω από την παιδαγωγική τον ώθησε να ασχολείται με αντίστοιχα εγχειρήματα ακόμα και τις περιόδους που δεν εργαζόταν ως εκπαιδευτικός: στη δημιουργία εκπαιδευτικών παιχνιδιών μέσα από την Challedu, που ίδρυσαν με την αδερφή του Ασημίνα, και το blog “spinning scientist” όπου εκλαΐκευε βασικές αρχές της φυσικής.
Τα τελευταία χρόνια συνέβαλε και στη διοργάνωση σχολικών γιορτών σε συνεργασία με τους μαθητές και τις μαθήτριές του. Γιορτές στις οποίες οι μαθήτριες και οι μαθητές συμμετείχαν με μεγάλη χαρά. Στη Σιβιτανίδειο ανέβασε μια θεατρική παράσταση με θέμα τις έμφυλες καταπιέσεις και τα δικαιώματα των γυναικών. Η παιδαγωγική του πρακτική, ενέπνευσε την αγάπη των μαθητών και των μαθητριών του, πολλές και πολλοί από τους οποίους συμμετείχαν ενεργά στις βιβλιοπαρουσιάσεις και συζητήσεις του βιβλίου του.
Εξάλλου όπως ο ίδιος γράφει στο βιβλίο του “τι πραγματικά αξίζει, 24 γράμματα στον γιο μου”:
«χωρίς πράξη, μόνο βλέποντας τον δάσκαλο να λύνει δεν έμαθε κανείς. Πρέπει να βάλεις τα χέρια στη λάσπη. Να παίξεις, να φτιάξεις, να αποτύχεις, να ξαναπροσπαθήσεις. Είναι ο μόνος τρόπος. Ο τρόπος των εργατών, όχι των βασιλιάδων.»
Τα ίδια τα “24 γράμματα”, το βιβλίο που αγκάλιασαν χιλιάδες άνθρωποι, όχι μόνο λόγω του σκοπού του, αλλά και λόγω του περιεχομένου του, είναι μια σύντομη εκλαϊκευμένη φιλοσοφία για όσα αξίζουν στη ζωή, τις συλλογικότητες, τις σχέσεις, τα συναισθήματα, τον έρωτα, την πολιτική.
Τεράστια ήταν και η αγάπη του για τη μάθηση, από τον μαρξισμό μέχρι την κλασική φιλοσοφία, από την ψυχανάλυση ως την παιδαγωγική, όπως αποτυπώνεται άλλωστε και στις αναφορές που κάνει στους αγαπημένους του μεγάλους Δασκάλους.
Εντάχθηκε εξαρχής στο συνδικαλιστικό κίνημα της εκπαίδευσης, και τα τελευταία χρόνια πιο ενεργά μέσα από τα σχήματα των Παρεμβάσεων, με τελευταίο σταθμό την Αγωνιστική Παρέμβαση της ΣΤ’ ΕΛΜΕ. Συμμετείχε στις μικρές και μεγάλες μάχες του κλάδου, με κορυφαία τη μάχη ενάντια στην αξιολόγηση. Τον χαρακτήριζε η -καλώς εννοούμενη- πειθαρχία της οργάνωσης του ενθουσιασμού για την αλλαγή του κόσμου, ακόμα περισσότερο στους εργατικούς αγώνες. Ακόμα και όταν διαφωνούσε με τη μορφή πάλης που αποφάσιζε το σωματείο του, την υλοποιούσε μέχρι τέλους, για να την απολογίσει συλλογικά στη συνέχεια με συντροφικό τρόπο· ο “σταλεγακισμός” δεν του άρεσε ποτέ. Την τελευταία περίοδο συμμετείχε και στις πρώτες συνελεύσεις του Αντιφασιστικού Δικτύου Παιδείας.
Τα χρόνια μετά τη γέννηση του γιου του Στέλιου, άρχισε να έχει επαφή και με γονεϊκές οργανώσεις, και τους συλλόγους γονέων, προκρίνοντας τη συμμετοχή σε αυτούς, ακριβώς επειδή εντός τους αναπτύσσονταν όλα τα πολιτικά ρεύματα που εμφανίζονται στους κόλπους της κοινωνίας. Η Αριστερά που ονειρευόταν ο Γιάννης, ήταν αναγκαίο να δοκιμάζει μέσα σε πλατιούς κοινωνικούς φορείς “σαν το ψάρι στο νερό” τη συμπόρευση με τα συναγωνιστικά ρεύματα και την αντιπαράθεση με τα αντίπαλα· μακριά από την ασφάλεια της αυτοαναφορικότητας, στην οποία έσπρωξε η ήττα τμήματα της Αριστεράς. Άλλωστε, ο ίδιος επέμενε διαρκώς στην ανάγκη τόσο η γλώσσα όσο και οι διαδικασίες της Αριστεράς μας να μπορούν να αγκαλιάσουν τις λαϊκές τάξεις· η στοχοπροσήλωσή του σε αυτή την κατεύθυνση ήταν παροιμιώδης. Πίστευε βαθιά ότι η ανασυγκρότηση της Αριστεράς μας θα έρθει μέσα από τη μαζική δουλειά μυρμηγκιού στους κοινωνικούς χώρους όπου ζει και εργάζεται η λαϊκή πλειοψηφία. Στις μεγάλες διαδηλώσεις για τα Τέμπη συμμετείχε με το μπλοκ του συλλόγου γονέων του σχολείου του Στέλιου του, από κοινού με γονείς, δασκάλες και μαθητές.
Επανεντάχθηκε στην Αναμέτρηση – οργάνωση για μια νέα κομμουνιστική Αριστερά ως ιδρυτικό μέλος από τα πρώτα βήματα των ιδρυτικών της διαδικασιών, με ζέση και όνειρο για την Αριστερά που πίστευε βαθιά ότι μπορούμε να επανιδρύσουμε. Πρωτοστάτησε στην συγκρότηση της κλαδικής Συνέλευσης Βάσης Εκπαίδευσης. Έγινε μέλος της επιτροπής εργαζομένων της οργάνωσης, και μετά την τελευταία συνδιάσκεψη το 2025, εντάχθηκε για πρώτη φορά στην οργανωμένη του ζωή σε κεντρικό όργανο, το Πανελλαδικό Συμβούλιο. Η εμπειρία που κόμιζε από τους αγώνες και από τη συλλογική ζωή ήταν εξαιρετικά βοηθητική στην πορεία ανασυγκρότησης της οργάνωσης, στην οποία συνέβαλε σε καθοριστικό βαθμό, κόντρα στις αντιξοότητες της κατάστασης της υγείας του το τελευταίο διάστημα. Ακόμα και τις τελευταίες μέρες, είχε άγχος για την επερχόμενη συνδιάσκεψη της οργάνωσης, και μεριμνούσε για την απεύθυνση σε συναγωνιστ(ρι)ες, ώστε να την παρακολουθήσουν.
Η πολιτική και θεωρητική του συγκρότηση ξεχώριζε, την ίδια στιγμή όμως ο ίδιος δεν άφηνε την αφαιρετική προσέγγιση να εξαφανίζει τις πολλαπλές καταπιέσεις που υφίστανται οι λαϊκές τάξεις στη σύγχρονη εποχή, πραγματικότητα που επιχειρούσε να πολιτικοποιήσει και μέσα από το δικό του βίωμα. Έχουν μείνει αποτυπωμένες οι συμβολές του στα στρατηγικά κείμενα της οργάνωσης για το πώς η φροντίδα ως κομμάτι της κοινωνικής αναπαραγωγής, και οι αυξημένες ανάγκες που πηγάζουν από αυτήν, επηρεάζουν το πώς βιώνουν οι εργαζόμενες/οι τη ζωή και την εργασία.
Παράλληλα, δραστηριοποιήθηκε μέσα από το σχήμα της Ανυπότακτης Αθήνας και την Ανατρεπτική Συμμαχία τόσο στις τελευταίες δημοτικές εκλογές, όσο και στους αγώνες για τους ελεύθερους χώρους, το ζήτημα των ενοικίων, την πρόσβαση στον δημόσιο χώρο και τα πεζοδρόμια ειδικά για τα ανάπηρα άτομα και τα παιδιά. Μια από τις τελευταίες του παρεμβάσεις ήταν σε αλληλεγγύη στον αγώνα για να μην εκκενωθούν τα κατειλημμένα προσφυγικά στη Λ. Αλεξάνδρας.
Στη μάχη με τον καρκίνο ο Γιάννης έφτιαξε ένα καινούριο υπόδειγμα: Άνοιξε δημόσια το θέμα της υγειας του, και μίλησε για αυτό, το μοιράστηκε, μετέτρεψε τα γράμματα προς τον Στελάκη του σε μέσο επικοινωνίας με χιλιάδες ανθρώπους, σε ένα πεδίο που και η ίδια η Αριστερά δεν έχει μεριμνήσει να υπερβεί τον κυρίαρχο τρόπο αντιμετώπισης των θεμάτων της υγείας ως ατομικό ζήτημα. Μας τόνισε τη σημασία της εμπειρίας των ασθενών και των προβλημάτων τους, πέρα από την υπεράσπιση της δημόσιας υγείας. Μας “ξεβόλεψε” με μια νέα κομμουνιστική προσέγγιση, και μας χαιρέτησε όλους/ες μαζί μα και τον καθένα ξεχωριστά. Η συμμετοχή του στον σύλλογο καρκινοπαθών ήταν κομμάτι αυτής της διαδικασίας. Όπως ο ίδιος έλεγε, το μοίρασμα τον βοηθούσε να φοβάται λιγότερο.
Ποτέ δεν ενδιαφερόταν να φανεί και να ξεχωρίσει ο ίδιος, παρότι ήταν προφανές ότι θα του το επέτρεπε η συγκρότηση, τα ταλέντα του, η πολυσχιδής του προσωπικότητα. Ο Γιάννης ήταν φτιαγμένος για “μεγάλα πράγματα”, αλλά ποτέ δεν του πέρασε από το μυαλό να ακολουθήσει έναν “πετυχημένο” ατομικό δρόμο· δε θεωρούσε πως μια τέτοια επιλογή αξίζει. Έλεγε και ξανάλεγε ότι “εμείς δεν τραγουδάμε για να ξεχωρίσουμε απ’ τον κόσμο, εμείς τραγουδάμε για να σμίξουμε τον κόσμο”. Τόνιζε και στο βιβλίο του πως μια αντίσταση όπου ξεχωρίζουν άτομα, δεν μπορεί να νικήσει γιατί είναι καθ’ ομοίωση του αντιπάλου. Ακόμα και στην περίοδο της δημοσιότητας του βιβλίου του, δεν επιθυμούσε την αυτοπροβολή και αντίθετα προέβαλλε τους συλλογικούς αγώνες για τα κοινωνικά ζητήματα, όπως η κατάσταση του ΕΣΥ και τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα. Στις πολιτικές διαδικασίες ήταν πάντα μειλίχιος, αντιπαρατιθόταν με επιχειρήματα, χωρίς περιττές εντάσεις ακόμα και όταν υπήρχαν σημαντικές διαφωνίες, ειδικά μέσα στους κόλπους της Αριστεράς, παρότι υπήρξε αυστηρός στις μεγάλες ρήξεις που αφορούσαν τη ζωή της λαϊκής πλειοψηφίας. Έδινε μεγάλη σημασία στον χρόνο ως σημαντική παράμετρο της πολιτικής, στον χρόνο που χρειάζεται να δίνουμε στις συζητήσεις, στο προχώρημα και το χώνεμα των αποφάσεων, στην οικοδόμηση κοινωνικών δεσμών. Επέμενε σε αυτή την προσέγγιση ακόμα και στην περίοδο που δεν ήταν σίγουρος αν ο ίδιος έχει πολύ χρόνο.
Ο Γιάννης υπήρξε παιδί μιας γενιάς που έζησε μεγάλους αγώνες, την πολιτική ελπίδα, τη μετανάστευση και τον επαναπατρισμό, την ήττα, και τις προσπάθειες επαναστράτευσης και ανασυγκρότησης των πολιτικών φορέων. Οι αγωνες που μοιραστήκαμε, η πολιτική του παρακαταθήκη, τα 24 γράμματα που έγραψε για το γιο του, που είναι συμπύκνωση της εμπειρίας του αλλά των κοινών εμπειριών για μια γενιά και μια πολιτικοποίηση στο πέρασμα χρόνων ιδιαίτερων, δε θα συνοδεύουν μόνο τον Στέλιο, αλλά και όλες και όλους εμάς!
Ξανά με τα λόγια του λοιπόν:
“Η αντίσταση έχει και πολλές ήττες. Όμως έτσι κάνουμε εμείς οι καλοί. Δεν τα παρατάμε ποτέ. Αγωνιζόμαστε πάντα. Θυμάσαι που το λέγαμε όταν χανόμασταν καμιά φορά στον δρόμο; Μην τα παρατάς ποτέ, Στέλιο μου. Ξαπόστασε λίγο για να αναρωτηθείς τι δεν πήγε καλά, τι θα μπορούσε να γίνει αλλιώς. Αλλά πάνω από όλα, συγκέντρωσε τις δυνάμεις σου, σφίξε τα δόντια και συνέχισε. Από λίγο διαφορετικό μονοπάτι; Ίσως. Αλλά πάντα έχε στο νου σου την άνοδο στην κορυφή του βουνού. Εκεί που οι άνθρωποι ίσως κάποτε να μπορέσουν να κάνουν εκείνο το άλμα στον ουρανό που πολλοί ονειρευτήκαμε. Όταν λέμε στον ουρανό, μη νομίζεις ότι εννοούμε κανέναν παράδεισο. Αυτό που εννοούμε είναι η άρση της αδικίας. Η κοινωνία που πραγματώνεται το μεγαλύτερο όνειρο: «στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του, από τον καθένα σύμφωνα με τις δυνατότητές του».”
Ο σύντροφός μας ήταν ωραίος γιος, αδερφός, υπέροχος σύντροφος ζωής για τη σύντροφό του, Μαρίνα, και καταπληκτικός πατέρας για το γιο του, Στέλιο. Όπως στην οργανωμένη του ζωή, έτσι και στις προσωπικές του σχέσεις δεν έλειψε το μοίρασμα και η αγάπη.
Στον Στέλιο και τη Μαρίνα, στην Ασημίνα και τον Μιχάλη, στην Πάολα και τον Στέλιο, όλες καιι όλοι εμείς, η οργάνωση του Γιάννη, η Αναμέτρηση ΟΝΚΑ, ανοίγουμε μια μεγάλη αγκαλιά. Σαν αυτές τις αγκαλιές που μας έμαθε ο Γιάννης, αυτές που έδινε απλόχερα σε όλες κι όλους μας! Η αγκαλιά αυτή θα είναι πάντα εκεί!
Το κενό που μένει με το φευγιό του Γιάννη στην οργάνωση αλλά και στις ζωές μας, δεν θα αναπληρωθεί. Το πείσμα και η λαχτάρα του για τη ζωή και για έναν καλύτερο κόσμο χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο θα μας συντροφεύει για παντα, και θα ακολουθούμε το παράδειγμά του στους μικρούς και μεγάλους αγώνες και στις νίκες που θα έρθουν, για να φτιάξουμε έναν κόσμο στο μπόι των ονείρων που μοιραστήκαμε με το Γιάννη. Οι αναμνήσεις των κοινών μας αγώνων θα μας συντροφεύουν στους αγώνες του μέλλοντος για να έρθουν τα πιο ξέγνοιαστα χρόνια που ονειρευτήκαμε μαζί.
Όπως μας είπες και σε μια από τις τελευταίες σου αφιερώσεις, Γιάννη, «Δε μας χωρίζει ο θάνατος»!
Αναμέτρηση – ΟΝΚΑ, Απρίλιος 2026
